Hoe leren we? Kun je echt alles leren?

Regelmatig krijg ik in mijn trainingen|coaching de vraag ‘denk je dat ik dat ga kunnen?’. Mijn antwoord is vaak: ‘Nu kun je het nog niet maar er is een hoop te leren’. Natuurlijk kun je niet altijd alles leren. En vooral: niet altijd alles even goed. Om aan te geven wat in het leren een rol speelt, gebruik ik vaak een model dat onder meerdere namen bekend is*. Wij gebruiken meestal de naam ‘de niveaus van Bateson’.

Hieronder het model en daaronder per item het antwoord op de vraag ‘kan ik dit leren?’.

Het model van Bateson

Het model van Bateson bestaat uit een aantal lagen. Alle lagen beïnvloeden elkaar. De lagen lopen van binnen (wat wil ik) naar buiten (wat is de situatie):

model Bateson

PS
Alle lagen beïnvloeden elkaar. Dat betekent dat elke laag direct invloed heeft op de laag daaronder en daarboven. Je wereldbeeld bijvoorbeeld, heeft invloed op de manier waarop je je kennis en vaardigheden gebruikt. Maar ook op je bereidheid om sommige kennis en vaardigheden te leren. En op de oordelen die je over jezelf en anderen hebt.
Voorbeeld: als je vindt dat je je emoties onder controle moet houden, zul je minder snel willen leren hoe je emoties van jezelf en anderen in een gesprek gebruikt. En zul je zichtbare emoties van anderen, raar|onhandig|dom etc. vinden.

Onderzoeken m.b.t. de vraag ‘wat is belangrijk bij leren?’

laat het volgende zien:

Wat wil ik?

Je persoonlijke drijfveren, ambities en waarden zijn enorm belangrijk. Als je iets echt heel graag wilt realiseren, er erg bij betrokken bent, zul je daarvoor alles op alles zetten. En alle talenten, potentieel en aspecten van je persoonlijkheid die je daarvoor in huis hebt benutten. Je rekt dus de grenzen van je kunnen maximaal op. Dat vraagt vaak flink wat inspanning. Kijk maar naar de topsporters. Ze doen alle moeite om een tiende van een seconde sneller te worden. En vragen in hun omgeving om alle hulp die ze daarvoor kunnen gebruiken. Maar zo kom je vaak wel tot de ontdekking dat je meer in huis hebt, dan je vooraf had verwacht. Om beter zicht te krijgen op je persoonlijke drijfveren, gebruiken wij het model RealDrives. En de bijbehorende test.

Wie ben ik?

Wie je bent, is een wat complexere vraag. Elk mens heeft meerdere kanten (facetten) in zich. Voor leren spelen o.a. een rol:

  1. Je persoonlijke intelligentie en waar die zich op richt. We kennen meerdere soorten intelligentie. Denk bijvoorbeeld aan: analytische intelligentie, cijfermatige intelligentie, taal intelligentie, sociale intelligentie, muzikale intelligentie, fysieke intelligentie. Hoe meer intelligentie je in huis hebt, hoe gemakkelijker het leren gaat. Goede IQ testen meten de voor je werk belangrijkste intelligenties.
  2. Je persoonlijkheid. Ook je persoonlijkheid bestaat uit meerdere aspecten. In de psychologie wordt vaak het model ‘De Big Five***’ gebruikt. Onder aan de pagina vind je meer informatie over de Big Five en een Big Five test. Aspecten van je persoonlijkheid die je helpen bij het leren zijn:
    • openheid, nieuwsgierigheid en een brede belangstelling
    • vriendelijkheid en extraversie
    • actief, energiek en assertief
    • zorgvuldigheid, doorzettingsvermogen en verantwoordelijkheidsgevoel.

Wat vind ik?

Je oordelen over jezelf, over anderen, over het werk, over de moeilijkheid van het te leren onderwerp kunnen je helpen of juist enorm belemmeren. Meningen, oordelen, overtuigingen zijn allemaal aangeleerde gedachten. Als maar vaak genoeg tegen een kind gezegd wordt dat het gewoon geen aanleg heeft voor ….., gaat het kind er zelf in geloven. Zo ontstaat een fixed mindset waarmee je gelooft dat intelligentie en talenten aangeboren en onveranderbaar zijn. Zo iemand denkt dan sneller ‘je kunt het of je kunt het niet’.  En gaat liever niet aan iets nieuws beginnen.

Als maar vaak genoeg tegen een kind gezegd wordt dat je met oefenen en leren steeds een beetje beter wordt, gaat het kind daarin geloven. Zo ontstaat een growth mindset**. Je hebt dan de overtuiging dat het de moeite loont om je in te spannen om iets te leren. En dat fouten maken erbij hoort. Je gaat sneller iets nieuws proberen en leert hoe je ook als volwassene kunt blijven leren.

Het is dus de moeite waard om te onderzoeken hoe je zelf over leren denkt. Als je merkt dat je gedachten over jezelf en/of over je leervermogen je belemmeren daag jezelf dan eens uit om met volle energie en betrokkenheid iets nieuws te leren. Zo ontdek je waarschijnlijk dat allerlei overtuigingen over jezelf en over je leervermogen niet op de realiteit berusten. En dat je met oefenen, fouten maken en er van leren, opnieuw doen en nog meer leren steeds een stapje beter wordt.

Wat kan ik?

Of het nu gaat om leren fietsen, offertes maken of zakelijke gesprekken voeren: om iets te kunnen heb je oefening nodig. Maar aan alleen maar oefenen heb je niet genoeg. Je moet ook feedback verzamelen en er zelf op reflecteren. Theorie, handvatten en tips helpen je om beter te snappen wat je doet en je vaardigheden te verbeteren. Die moet je in de praktijk weer uit proberen anders heb je niets aan die kennis. Wij noemen dat ervarend leren. En gebruiken daarvoor de bekende leercyclus van Kolb:

Kolb

De situatie?

Ook de omgeving | de situatie heeft invloed op het leren. Een omgeving die het leren stimuleert, kenmerkt zich door:

  • ruimte om nieuwe dingen uit te proberen en fouten te mogen maken
  • een goede balans tussen werkdruk en werkvermogen
  • aandacht voor verbeteren en vernieuwen
  • onderlinge coaching, hulp en stimulans
  • een leidinggevende die oog heeft voor het potentieel van de medewerkers en ruimte maakt voor ontwikkeling.

Wat kun je met deze informatie?

Als je iets wilt leren op kennis en vaardigheden niveau in een bepaalde omgeving, dan moeten de niveaus daarboven mee bewegen of bij die kennis en vaardigheden passen. Om te kunnen leren of om iemand te kunnen begeleiden die iets wil leren, is het belangrijk dat je nadenkt over die niveaus. Stel er vragen over. Reflecteer over die niveaus. Onderzoek de drijfveren, overtuigingen en stel vragen over het zelfbeeld en het wereldbeeld. Kijk hoe iemand zijn persoonlijkheid kan gebruiken om beter te leren. Kijk hoe iemand stapje voor stapje met behulp van KOLB zijn vaardigheden kan verbeteren. En daag de ander uit om iets nieuws te proberen.

*
Het model van de logische niveaus kom je ook tegen als het uienmodel van Korthagen, het schillenmodel bij Hanna Nathans of de logische niveaus van Robert Dilts’.
**
De termen Fixed Mindset en Growth Mindset komen van Carol Dweck. Een professor die hier heel veel onderzoek naar gedaan heeft.
***
De Big Five test laat zien hoe je op 5 onderwerpen scoort. Elk onderwerp is een as met twee uitersten:

  • Extravert <=> introvert
  • Openheid, nieuwsgierigheid <=> ongeïnteresseerdheid, teruggetrokkenheid
  • Inschikkelijkheid: vriendelijk <=>competitief en tegendraads
  • Zorgvuldigheid <=> ongestructureerd en doelloos
  • Emotioneel stabiel <=> snel geraakt en emotioneel labieler

Wil je weten hoe het is met jouw zorgvuldigheid, openheid en vriendelijkheid? Bij www.123test.nl kun je een gratis Big Five test doen om een eerste indruk te krijgen. En je kunt bij www.123test.nl kun je voor een gering bedrag een gevalideerde Big Five test doen.

Meer weten?

Wij coachen professionals in hun leer- en ontwikkelprocessen. En we trainen coaches en trainers in het begeleiden van leren en ontwikkelen. Mail ons via het contactformulier rechts of bel 06 55 79 78 32.

Heb je zelf tips?

Deel ze met anderen en schrijf ze hieronder op. We verloten onder de schrijvers elke maand een boek over ons vakgebied.
Wil je ons maandelijkse artikel met nieuwe tips liever niet missen? Meld je dan hier aan om ons artikel maandelijks in je mailbox te ontvangen.
Spreken onze tips je aan? Vertel het anderen via de sociale mediabuttons links.

Ben je op zoek naar een ervaren trainer |coach?

Nodig een van ons uit voor een oriënterend gesprek via het contact verzoek rechts of 06 55 79 78 32.

Laat wat van je horen

*