Mentale Analyse: inzichten in je sociale patronen

De ander en ik ……. ik en de ander

Ben je niet tevreden over je contacten met anderen? Zou je graag wat assertiever willen zijn? Of juist meer ‘echt contact’ willen hebben?  Of jezelf minder willen verliezen in een contact? Of minder vaak in conflicten terecht willen komen? Of wat minder gespannen? Dan ben je niet de enige :-). Veel coachgesprekken gaan over dit type vragen. Als coaches vinden we het belangrijk dat je in onze begeleiding niet alleen handvatten krijgt om – met jouw doelen in het achterhoofd – met allerlei mensen om te gaan maar ook dat je inzicht krijgt in je eigen actie ∞ reactie patronen. We maken daarvoor onder andere gebruik van het model ‘Mentale Analyse’.

Het model ‘mentale analyse’

Naast fysieke basisbehoeften kennen mensen sociale basisbehoeften. Mensen kunnen (soms) niet zonder andere mensen en (soms) niet met andere mensen. We zijn groepswezens en voor ons overleven hebben we de ander nodig. Het gaat dus echt om een basale overlevingsbehoefte! In het dagelijkse sociale contact doen mensen steeds twee dingen: vergelijken en verbinden. We proberen een relatie|verbinding met de ander te krijgen en voelen en we letten op of we als persoon voldoende gezien worden. Dat uit zich de hele dag door in allerlei gedrag.

Wij kijken op drie manieren naar gedrag.

Ten eerste is het zinvol en leerzaam om te kijken naar de vaardigheden die je inzet. Immers, als je niet weet hoe je een gesprek goed moet structureren, of hoe je goed omgaat met iemand die wat teruggetrokken is etc., dan is het moeilijk om gericht invloed uit te oefenen. We putten daarvoor uit een goed gevulde gereedschapskist. We maken o.a. veel gebruik van de Roos van Leary, van NLP gesprekstechnieken en van vele andere communicatiemodellen.

Daarnaast is het belangrijk om te kijken naar culturele aspecten. Het maakt echt uit, uit welk deel van het land of de wereld je komt. Of uit welk gezin je komt. Het kennen van je eigen culturele codes, helpt je om te zien waar de ander en jij verschillen in ‘hoe het hoort’. Pas als je dat ziet, kun je ook bijsturen in een gesprek.

Even zo interessant en leerzaam is het om te onderzoeken welke persoonlijke sociale interactie-patronen onder je gedrag zitten. Pieter van de Griend (1922-2001) heeft het concept ‘Mentale Analyse’ ontwikkeld dat inzicht geeft in de basisprincipes ‘verbinden en vergelijken’ die onder ons sociaal gedrag liggen. Het draait in zijn model om het gegeven dat mensen graag verbondenheid (je hoort ergens bij, ik ben opgenomen in deze groep) en gescheidenheid (ik ben ook een  individu met een eigen wil en karakter en ik wil ook als een ‘ik’ gezien worden) willen ervaren. Liefst willen we beiden gelijktijdig. Dat geeft interne spanning en soms angst. Pieter van de Griend ziet dit sociale interactiepatroon als een antwoord op onze primaire sociale overlevingsbehoefte. Hij geeft gefundeerd aan dat we de sociale interactie patronen die we daarin hebben al heel vroeg – voor het 4e levensjaar – ontwikkelen.

Gebaseerd op deze uitgangspunten heeft hij het model ‘Mentale Analyse’ ontwikkeld. In mijn ogen heeft van de Griend een prachtig concept ontwikkeld. Het geeft een goed inzicht in heel belangrijke sociale elementen die zich diep in de mens afspelen. Het is bij mijn weten het enige model waarin de door veel mensen ervaren spanning tussen verbondenheid en gescheidenheid zo duidelijk tot uiting en inzicht komt. Door de concretiseringen van Niske Verweij – door wie ik ben opgeleid- wordt het persoonlijke concept mits goed vastgesteld, ook heel goed bruikbaar in het dagelijks leven.

Aan de hand van een vragenlijst en een aantal praktijkopdrachten geef ik gecoachten inzicht in hun eigen patronen en de betekenis daarvan. Dat inzicht geeft rust en de ruimte voor relativering en ontspanning. Gecoachten geven aan, dat ze dankzij dit model veel beter zien hoe zelf vanuit hun eigen gedachten en vooronderstellingen handelen en ook reacties van anderen oproepen. Pas door dat inzicht en de acceptatie daarvan ontstaat er ruimte om te leren flexibeler te worden in het eigen gedrag. Dus ook eens assertief te zijn, als je dat graag wilt, of het contact te verbeteren als je dat graag wilt, of juist het contact te verbreken omdat je dat graag wil, of…..

Wil je weten welke patronen er onder je eigen manier van doen liggen? En hoe je vanuit die patronen, ook anders kunt handelen? Neem dan contact op met Wilga Janssen op 06 55 79 78 32  of w.janssen@dekunstvananders.nl.

PS
Ik las in de wetenschapsbijlage van de Volkskrant dat je bij kinderen van nauwelijks zes maanden als kunt zien of ze later een goed wiskundig|rekenkundig inzicht hebben. Ook van introversie en nog enkele andere persoonlijke kenmerken is bekend dat er een duidelijke aangeboren component in zit. Ik denk dat ook zo is voor sociale drijfveren en behoeften. En juist het inzicht in je eigen (deels aangeboren) sociale patronen maken je vrijer. Wat pas als je ziet en snapt wat je doet, krijg je de vrijheid om ook eens anders te doen.

Vind je dit artikel interessant? Stuur het door aan vrienden of bekenden.