55 + loopbaancoaching: taalgebruik op de arbeidsmarkt

55+ loopbaan  55+ loopbaancoaching en sollicitatietraining

Taalgebruik en de arbeidsmarkt

Af en toe train of coach ik lokale politieke partijen. Dat doe ik voor de VPPG academie. Een van die trainingen gaat over debatteren en presenteren. Debatteren is stelling nemen en je standpunten verdedigen. In een debat is het ongelooflijk belangrijk welk frame je hanteert. Een frame is een kader waarmee je jouw verhaal kleurt. Door je frame valt bepaalde informatie op en andere niet. Door je frame stuur je het waarnemen en denken van je lezer of luisteraar.

Woorden kunnen een debat enorm kleuren en sturen. Dat is natuurlijk in elk gesprek zo. Maar in debatten wordt vooraf goed nagedacht over het kader dat een voorstel of verweer moet meekrijgen. Liefst overigens niet al te opvallend zodat het frame er als zoete koek in gaat… (ja, dit is ook een frame!). Na verloop van tijd wordt het frame, de gewone manier van kijken naar bijbehorende onderwerp.

Een voorbeeld daarvan is de marketingtaal op de arbeidsmarkt. Daar wil ik het in dit blog eens over hebben. Niet omdat het per definitie fout is maar omdat het bezigen van marketingdenken en marktetingtaal grote invloed heeft op hoe we met elkaar als collega’s, met sollicitanten, met medewerkers omgaan. Ik vind het onderwerp simpelweg belangrijk. Vandaar dit wat meer filosofisch blog over marketingtaal in het spreken over de arbeidsmarkt.

Taal is niet onschuldig

arbeidsmarkt en taalgebruik

arbeidsmarkt en taalgebruik

Een blik op de (digitale) Volkskrant van 11 december laat dat zien. In elk blokje zitten taaltechnieken die richting aan het denken en doen van de lezer geven.

En een onderzoek over humor en de onderliggende bedoeling, bevestigt nog eens dat taal nooit onschuldig is.

Een quote uit het interview

Vraag: Bestaat er zoiets als ‘een onschuldig grapje’?
Antwoord: ‘Nee, want er bestaat ook geen onschuldige communicatie. Elke communicatie weerspiegelt en maakt sociale relaties. Je wilt er altijd iets mee bereiken.

Het hele interview vind je hier.

Frames over de arbeidsmarkt

Er worden heel wat boeken geschreven voor mensen die op zoek zijn naar een (andere) baan. De boeken hebben meestal een zelfde strekking: denk over jezelf na alsof je een product bent dat je levert aan de arbeidsmarkt. Om geen discussie te krijgen over deze auteur of dit boek, even een anonieme quote uit een van deze boeken:  ‘……….. start altijd met een knelpunt, een probleem waar een oplossing voor nodig is. Die oplossing ben jij. Jij bent het product dat onder de aandacht gebracht moet worden bij een marketingdoelgroep (werkgevers binnen jouw woon-werkafstand)………’.

Bezien vanuit een bedrijf is het een logische manier van denken. Als bedrijf concurreer je met andere bedrijven om omzet en klanten. Klanten (wij dus) zijn kritisch; ze kunnen hun geld maar 1 keer uitgeven en willen het beste product voor het minste geld. Tenminste… zo hebben we onze markt van vraag en aanbod op dit moment ingericht.

Bedrijven hebben natuurlijk ook steeds problemen waar ze zo goed mogelijke oplossingen voor zoeken. Die oplossingen zitten soms in de kennis en kunde van een mens. Als bedrijf zoek je dan een nieuwe medewerker. Niks mis mee.

Ik vraag me alleen af of je als medewerker, jezelf ook als ‘product’ wilt zien. Ik vraag me af of je als werkgever over je medewerkers moet denken als ‘producten’.

Wat gebeurt er in je hoofd, als we van mensen producten maken

Een product is in mijn ogen een ‘ding’. Een tv, een auto, mijn laptop… dat zijn dingen. Je gebruikt ze, verbruikt ze en gooit ze weg als ze versleten of gedateerd zijn. Als je ze met een beetje zorg voor de planeet weggooit, worden de producten gerecycled.

Als we mensen als producten zien, noemen we ze ‘poppetjes’, of ‘handjes’. Ik reageer dan als gestoken door een bij (zie dit eerdere blog). Hoe zo is een ander mens een poppetje,handjes, een ding, een product. De ander is een mens. Met wensen, dromen, rechten, plichten, werkcapaciteit kortom ‘een mens met een bij voorkeur menswaardig leven en werk’. En mens die het net als alle andere mensen verdient dat er zorgvuldig en respectvol met hem en haar wordt om gegaan.

Wat gebeurt er in een organisatie als we mensen ‘verdingen’?

Dan ontstaan er gemakkelijk vragen als:

  • wat is jouw toegevoegde waarde en past die precies bij mijn probleem & eisen
  • kun je die waarde zonder gezeur, constant en consequent leveren
  • wat moet ik met jouw overwaarde
  • waar kan ik goedkoop wat extra handjes kopen
  • wat doe ik bij onderwaarde; zit er een inruilgarantie op
  • wanneer heb ik je opgebruikt; ben je recyclebaar
  • ben je al over de houdbaarheidsdatum heen (en die 55+ loopbaan dan)
  • wat kost je aan onderhoud; kan de fabrikant dat niet betalen
  • wanneer is er een nieuwe versie die ik leuker vindt.

Het denken over mensen als ‘product’ zie ik op steeds meer plekken terug komen. In de boeken die baanzoekers helpen zichzelf te profileren op de arbeidsmarkt. En op linkedin wordt van iedereen verwacht dat hij/zij zichzelf als product neer zet. Inclusief de productspecificaties, de unieke en onderscheidende toegevoegde waarde en niet te vergeten: de houdbaarheidsdatum (wat moeten we dan met die 55+ loopbaan?). Producten zoeken problemen en andersom.

Enerzijds logisch. Want ja, als we op de arbeidsmarkt naar elkaar kijken als probleem en product, ga je ook in die termen over jezelf en over de ander denken en schrijven. Maar ergens gaat er voor mijn gevoel iets mis als we onszelf en de ander steeds meer zien als bruikbaar of nutteloos product. We zijn toch meer dan dat? Wordt het niet weer eens tijd om mensen als mens te zien. Ook op de arbeidsmarkt. En hun werkcapaciteiten te bezien als een van aspecten van hun mens zijn? De ander (leverancier, collega, werknemer) te zien en behandelen als mens in plaats van als product?

Een nieuw frame voor de arbeidsmarkt

Ik denk dat het tijd wordt voor een ander frame; een andere manier van kijken en denken over arbeid. Een frame dat past bij het frame van de duurzame en circulaire economie. Een frame waarin we zorgvuldig met de wereld en elkaar om gaan. Ik heb er niet direct een mooi passend woord bij. Maar laten we beginnen met zorg en respect naar elkaar te luisteren en samen te werken aan het mens- in plaats van productgericht houden van de arbeidsmarkt.

Fijne kerstdagen.

55+ loopbaan  55+ loopbaancoaching en sollicitatietraining

Laat wat van je horen

*