Spelen met taal – artikel 1

Introductieworkshop ‘spelen met taal’

Wij organiseren regelmatig een kennismakingsworkshop. Je leest er hier alles over.

spelen met taal 2De Nederlandse taal is fraai.

Je kunt er prachtige gedichten, meeslepende boeken en grappige cabaretteksten in schrijven. Je kunt er tijdens een romantisch diner, liefdevolle gesprekken mee voeren. En in de kroeg kun je jouw woordenschat gebruiken om disputen met je vrienden vurigheid mee te geven. Van elke communicatievorm kun je een prachtig taalspel maken…

Gelukt?
Voel je al enig enthousiasme na bovenstaande zinnen?

Het enige wat ik tot nu toe echt gedaan heb, is je met mijn woorden meenemen naar herkenbare situaties. Waardoor ik ervaringen en belevingen dus emoties bij je oproep…

Daar is taal, gelukkig toe in staat. Vandaar dat we ook allerlei gezegden kennen over taalgebruik, zoals:

  • Goed van de tongriem gesneden zijn
  • Je woorden op een gouden weegschaal leggen
  • Spreken is zilver, zwijgen is goud

Ken je nog andere uitdrukking of spreekwoorden over taalgebruik? Wij zijn natuurlijk altijd op zoek naar leuke aanvullingen. Schrijf ze hieronder in het reactieblok. Onder de inzenders verloten we een boek over ‘spreekwoorden en gezegden’.

Ondanks het feit dat we dagelijks oefenen in taalgebruik, is het niet altijd even gemakkelijk om zo te spreken dat de luisteraars aan je lippen hangen. Daarom hieronder vijf belangrijke adviezen voor je.

Met wie spreek je eigenlijk?

Het maakt ongelooflijk veel uit met wie je spreekt. Bereid je daarop voor.:Vakcollega’s, klanten, betrokken leken, ongeïnteresseerd publiek, snelle denkers, doenerige types. Verdiep je in je gesprekspartners of toehoorders. Voor welke woorden zijn ze gevoelig. Wat vinden ze belangrijk in je verhaal. Bij welke woorden gaan ze rechtop zitten en bij welke taal vallen ze in slaap (mocht je dat graag willen ).

KISS

Keep it short en simple. Gemiddeld genomen hebben wij mensen een korte spanningsboog. Zo na een minuut of drie, vier beginnen we al een beetje moe te worden van het luisteren en na tien minuten zitten we er even door heen. Onze gedachten dwalen helemaal af, we missen een stuk uit het betoog. Houd het dus kort. Gebruik korte zinnen. Geef je verhaal een goede opbouw zodat het gemakkelijk te volgen is. Per slot heeft de luisteraar alleen zijn oren. Geef ruimte voor interactie. En hou af en toe spreekpauze (1 – 3 seconden) zodat de luisteraar op adem kan komen.

Beeldend spreken met voorbeelden

Taal is een mooi middel om onze eigen gedachten, ervaringen en standpunten in te vervatten. Wij weten zelf immers precies wat we met onze woorden bedoelen. Wij weten zelf over welke klanten we het hebben als we zeggen dat onze klanten heel tevreden over ons zijn. We zien ze het in onze gedachten nog vertellen. Maar helaas, je luisteraar kan die beelden niet zien. Het is dus belangrijk dat je gebruik maakt van concrete voorbeelden. Die voorbeelden moeten je argumenten en standpunten vanzelfsprekend ondersteunen, tot leven brengen en van een gevoelslaag voorzien.

Maak gebruik van contrasten en tegenstellingen

Contrasten zorgen voor een spanningsboog in je verhaal. En ze zorgen ervoor dat je een boodschap beter onthoudt. Bovendien wordt onze aandacht vooral getrokken door dingen die afwijken, die anders zijn. Daar maakt contrastwerking|tegenstellingen gebruik van. Zo hoorde ik een radiospotje over zeep: zacht voor je handen, hard tegen vuil. Om jezelf te helpen kun je gebruik maken van hulpzinnen als ‘aan de ene kant … en andere kant…’ ; ‘je zou verwachten dat…… maar …….’;

Gebruik verbindingswoorden

‘En, maar, dus, omdat… ‘ maken helder hoe je als luisteraar de informatie die daarna komt, moet plaatsen ten opzichte van de informatie die ervoor kwam. Als spreker breng je logica en verbinding aan. Heerlijk. Zo hoef ik me als luisteraar minder in te spannen om te snappen waar je met je verhaal heen wilt. Ik wordt er als luisteraar volgzamer van. Het woord ‘omdat’ heeft zelfs een extra sterke invloed. Gepast gebruiken dus. Want zo blijft je gesprekspartner langer aan je lippen hangen. En dat wou je toch?

Heb je zelf tips over ‘spelen met taal’?
Schrijf ze hieronder in het reactieblok. Onder de inzenders verloten we een boek over ‘spreekwoorden en gezegden’.

Introductieworkshop ‘spelen met taal’

Wij organiseren regelmatig een kennismakingsworkshop. Je leest er hier alles over.

Meer weten of je aanmelden?

Je kunt meer informatie vragen of je aanmelden via het contactformulier rechts. Of via 06 5579 78 32.

Meer lezen?

Op deze pagina vind je een overzicht van al onze artikelen, waaronder een aantal artikelen over spelen met taal en andere communicatieaspecten.

Delen?

Je kunt via de social media buttons links, dit artikel delen met je netwerk. Wij waarderen dat zeer.

PS

Mooie voorbeelden

De Nederlandse taal is prachtig. Soms komen er hele mooie voorbeelden voorbij van de werelden die je met woorden op kunt roepen. Hieronder drie voorbeelden. Laat het ons weten in het reactieveld hieronder als je zelf leuke aanvullende voorbeelden tegenkomt. Wij plaatsen ze met veel plezier.

Spelen met taal, uit een voorstelling van Hans Teeuwen

Nu kon ik even rustig… nadenken in elk geval, in de lift. Alles gaat altijd maar door. En je kan het nooit stoppen, je kunt er ook niet terug uit, niet achteruit, alleen maar door. Je moet altijd maar door, niets kan je…Das niet waar, trouwens. Nee, er zijn dingen, die kan je wel stop zetten, hè. Weet je wat, bijvoorbeeld? Stopwatch. Die kan je stop zetten….

Stopwatch! Is een mooi woord, hè? Stopwatch! Das een mooi woord, want het beschrijft de actie, als het ware. Want het is: stop!….watch! Dat zijn de mooiste woorden, vind ik. Net als schilderij, is ook zo’n woord, want:  schilder!….ei!

Of foto: fot!…O!!!

En natuurlijk de allerbekendste, die kennen we allemaal: armoedzaaier. Arrrmoed…..zaaier! Heerlijk hè, spelen met taal, ik hou daar zo erg van. Spelen met taal, zo’n woordspelinkjes maken. Van die dingen omdraaien, en dan: Hahah, speels effect, hahahaha! Vind ik ook veel leuker dan harde grappen. Harde grappen, daar hou ik niet zo van, een beetje te makkelijk. Een beetje kort door de bocht, bijvoorbeeld zo’n grap:

D’r komt een dokter met uitslagen bij de patiënt en die zegt: “Nou meneer, ik heb slecht nieuws en ik heb goed nieuws! Het slechte nieuws is: U heeft kanker!, maar het goede nieuws is…Oh, nee, het is eigenlijk alleen slecht nieuws! HAHAHA!! Das te makkelijk.

Maak dan, in plaats daarvan, zo’n leuke, speelse woordspeling, bijvoorbeeld:

‘Je doet een uurwerk in de blender.’ Das al goed, hè. ‘Enne, dan drink je het op. Wat hoor je dan? Klok-klok-klok-klok! HA! Das…ooohh!

(www.hansteeuwen.net ).

Het wonderei van Rodaan Al Galidi 

Normaal gesproken
leg ik mijn gedachten op papier,
maar twee weken geleden
legde ik een ei.

Uit respect voor mijn gedachten
en wat eruit kon komen,
bouwde ik een nest in de hoek van de kamer
en zat op het ei.

Vrienden en collega’s
geloofden niet dat ik een ei uitbroedde.
Ze dachten dat ik
mijn wereld niet wilde verlaten.

Hoe lang zal mijn broeden duren?
Hopelijk niet een leven lang.
Wat komt eruit?
Hopelijk geen mens.

– Rodaan Al Galidi, uit: Digitale Hemelvaart, Meulenhoff 2009  (https://www.versspreken.nl/?p=25 )

Waaiwoorden

Je hebt van die woorden die net zo snel verdwijnen als dat ze komen. Thomas Verbogt noemt ze ‘waaiwoorden’.  Woorden die veel zeggen over de tijdsgeest en de onderwerpen die op zo’n moment leven in het land. Wat te denken van ‘zonzeker, ontbijtlezer, ontspullen, voorjaarshaar, socialbesitas’…  Welke woorden zouden volgend jaar nog bestaan denk je?  Verborgt’s boek over waaitaal kun je voor € 5,- kopen. Misschien brengt het je op ideeën voor eigen woorden.

Welke ‘waaiwoorden’ worden er in jouw organisatie gebruikt?

Schrijf ze hieronder in het reactieblok. Onder de inzenders verloten we een boek over ‘spreekwoorden en gezegden’.

 

Reacties

  1. Wilga Janssen zegt:

    Taal is niet neutraal. Taal kan bezweren, verleiden, versimpelen, ontmaskeren, verwonden, enthousiasmeren, stigmatiseren, vernietigen en ook verwonderen en verblijden. Luister bijvoorbeeld eens terug naar de column van Ronald Giphart, uitgezonden op bevrijdingsdag 5 mei 2016, op radio NPO 1, op 12.55

  2. Thomas Braaksma zegt:

    Hoi Wilga, ik heb nog een uitdrukking, die volgens mij wel past in de filosofie over effectief taalgebruik:

    ‘Aan een half woord genoeg hebben’

    Groet,
    Thomas Braaksma

    • Wilga Janssen zegt:

      Ha Thomas, een leuke toevoeging, ben benieuwd of er nog meer uitdrukkingen binnen komen. Het is ook een grappige omdat wij in de trainingen vaak zeggen dat het belangrijk is goed door te vragen en niet teveel te vertrouwen op ‘dat je aan dat halve woord genoeg hebt’.

Laat wat van je horen

*